Konuşma, insanların iletişimi için en önemli ve doğal  gerekli araçtır. Konuşma gelişiminin sağlanabilmesi için işitme gerek ve şarttır. İşitmenin yetersiz olması konuşma ve dil gelişiminin bozulmasına neden olacağı gibi iletişimi olumsuz yönde etkileyecektir. Erişkinlerde işitme kaybı sosyal hayatı ve  iletişimi olumsuz yönde etkileyebileceği gibi iş ve akademik başarısını düşürebilir. Çocuklarda ise işitme kaybı, konuşamının gelişiminide olumsuz yönde etkileyerek çocuğun iletişimini daha çok etkileyerek anne-baba, kardeş ve yaşıtları ve çevre ile olan ilişkisini normalden daha az olacaktır. Sosyal bir varlık olan insanda, erken yaşta başlayan iletişim bozukluğu çocuğun psikolojik gelişimini etkileyerek çekingen, korkak, güvensiz ve yetersiz bir birey ile sonuçlanacaktır. İşitme kaybı çocukta ayrıca kendi kapasitesinin daha altında bir zeka gelişimi ile sonuçlanarak okul ve akademik gelişimini derinden etkileyecektir. Sonuç olarak işitme kaybı olan çocuk kendi yaşıtlarından zeka, psikolojik, akademik ve sosyal olarak daha geride kalmasına neden olur.

Ancak, işitme kaybı olan biri ister çocuk olsun ister erişkin olsun, yeterli işitme rehabilitasyonu ile olası tüm olumsuzlukları gidermek mümkündür. İşitmenin rehabilitasyonu işitme cihazları ile mümkün olabilmekle birlikte, zaman zaman cerrahi müdahale ya da cerrahi müdahale ile işitme cihazı uygulaması (koklear implant, BAHA) ile sağlanmaktadır.

Ses Nedir? Nasıl İşitiriz?

Ses havada titreşimlerle ilerleyen bir enejidir. Bu titreşimler dış kulak yolundan geçerek kulak zarına çarpmakta (1) ve kulak zarının titreşimine sebep olmaktadır. Daha sonra kulak zarına bağlı olan orta kulak kemikçileri (örs, çekiç ve üzengi)  vasıtası ile ses iç kulağa, yani salyangoza (kohlea) iletilir (2). Burada titreşim halinde olan ses enerjisi kohlea içinde bulunan sıvıda ilerleyici bir dalga haline dönüşür. Kohleadaki bu dalga iç kulakta bulunan tüysü işitme hücreleri tarafından algılanır (3) ve  elektriksel bir enerjiye dönüştürülerek iç kulak siniri vasıtası ile beyine iletilir ve işitme beyinde algılanır (4).

 

İleri derecede işitme kayıplarının (koklear implant gerektiren) çoğunda iç kulaktaki tüysü hücrelerde hasar vardır. Kohlear implant, ses enerjisini elektrik enerjisine çevirerek direkt olarak işitme sinirine iletimi sağlar, yani tüysü hücreleri by-pass eder.

Kohlear İmplant (Biyonik Kulak) Nedir?

Kohlear implant tam sağırlık dumunda dahi işitmeyi sağlayabilen küçük elektronik cihazlardır. Normal işitme cihazları çevreden gelen sesi yükselterek kulağa tekrar vermektedir. İç kulaktaki tüysü hücrelerin ileri derecede hasarında ses ne kadar artırılırsa artılrılsın işitme mümkün olmamaktadır. Yani ileri ya da çok ileri derecede işitme kaybında normal işitme cihazı yeterli olamamaktadır. Ancak, kohlear implant sesi elektrik enerjisine çevirerek işitme sinirine ilettiğinden, ileri derecede tüysü hücre kaybı sonrası oluşan sağırlık durumlarında dahi işitmeyi sağlamaktadır.

Kohlear implant iç ve dış olmak üzere iki ana parçadan oluşmaktadır.Dış parça alcıc (mikrofon) ve işlemciden (prosesör) oluşmakta olup, kulak kepçesi ve saçlı deriye tutturulmaktadır. Dış parça tıpkı işitme cihazları gibi takılıp çıkarılabilmektedir. İç parça ise cerrahi bir operasyonu ile iç kulağa ve cilt altına yerleştirilen iki parçadan (stimulatör ve elektrot) oluşmaktadır.

  1. Mikrofon sesi alır filtreler ve işlemler.
  2. İşlemci filtrelenen sesi dijital bilgiye çerir ve iç parçaya iletir.
  3. İç parça dijital olarak iletilen ses burada eletrik enerjisine çevrilir ardından iç kulağa yerleştirilen elektrota iletilir.
  4. Sesin frekansına göre dağılım gösteren elektrotlar hasarlı tüysü hücreleri by-pass ederek işitme sinirlerini elektriksel uyararak sesin beyine iletimini sağlar.

 

Kimler Kohlear İmplant Adayıdır?

İşitme cihazından fayda görmeyecek kadar iç kulak hasarı olan, işitme siniri sağlam olan bütün bireyler kohlear implant adayıdır.

  • Kohlear İmplant Kriterleri;
  • Yaş: 1 yaşından büyük olmak
  • Çocuklar: her iki kulakta çok ileri derecede işitme kaybının olması
  • Erişkinler: İşitme eşiklerinin 70 dB üzerinde olması ve konuşmayı ayrıt etmenin %30’dan kötü olması ve işitme cihazından yeterli faydanın sağlanamaması
  • Tıbbi engel halinin bulunmaması (ileri derecede kalp akciğer hastalığının bulunması, mental retardasyon, psikoz vs.)
  • Yeterli motivasyon ve uygun beklentinin olması
  • Cerrahi sonrası yeterli eğitim ve rahabilitasyon imkanlarının bulunması

 

Kohlear İmplantasyon Aşamaları:

  1. İlk değerlendirme ve Muayene: Aday öncelikle kohlear implantasyonda deneyimli bir hekim (KBB Uzmanı) tarafından değerlendirilir. İşitme kaybına muhtemel sebepler incelenir, detaylı kulak muayenesi yapılır
  2. Odyolojik İnceleme: Ardından aday detaylı işitme değerlendirilmesine (saf ses ve konuşma odyometrisi, timpanometrik inceleme, 4 yaş altı çocuklar için VRA ya da oyun  odyometrisi ve gereğinde ABR testi) tabi tutulur. Çocuklar için konuşmanın ve dil gelişiminin değerlendirilmesi bu safhada değerlendirilmektedir. Eğer daha önceden işitme cihazı kullanıyorsa ve dil gelişimi kendi yaş grubuna göre anlamlı derecde geri kalmışsa cihazın artık yeterli olmadığı kanaatine varılır.

Cerrahi ya da medikal tedavi ile işitmenin düzeltilemediği hallerde öncelikle işitme cihazı önerilir. İşitme kaybı her iki kulakta ileri ya da çok ileri derecede kayıp varsa en az 3 aylık işitme cihazı kullanımı sonrasında eğer işitme cihazından yeterli fayda sağlanamıyorsa kişi artık kohlear implant adayıdır.

  1. Radyolojik İnceleme:Adayın iç ve orta kulak gelişimini ya da hasarını tespit amacıyla operasyon öncesi radyolojik (kulak tomografisi ve manyetik rezonansı) inceleme yapılır.
  2. Medikal Değerlendirme:Aday psikoloijk, metal ve genel tıbbi durumu için gerekli konsultasyonları ardından aday kohlear implantasyon ameliyatı yapılır. Eğer işitme kaybı doğumsal ve ailevi ise genetik inceleme ayrıca yapılmaktadır.
  3. Kohlear İmplantasyon Cerrahisi:operasyon kulak arkasından yapılan bir insizyon ile gerçekleştirilir ve yaklaşık 1,5 saat sürmektedir. Hastaların çoğunluğu 1 gece hastaneden kaldıktan sonra taburcu edilir ve pansuman ayaktan yapılır.
  4. İmplant Aktivasyonu ve Programlama:Ameliyat sonrası yaklaşık 3.-4. haftada kohlear impalantın dış parçası takılır ve cihaz aktif hale getirilir. Sonrasında hastanın şikayetleri istekleri ve eğer varsa özel durumuna göre periyodik değerlendirmeler ile cihazın ince ayarlaması yapılır.
  5. İşitme ve Konuşma Eğitimi:Özellikle doğumsal işitme kaybı olan kohlear implantlı çocuklarda işitmenin ve konuşmanın normal ya da normale yakın olması için özel eğitim alması şarttır. Bu amaçla kurulmuş özel eiğitim merkezleri ülkemizde bulunmaktadır.